Kế Toán Thuế Giá Trị Gia Tăng

Kế Toán Lê Ánh Tác giả Kế Toán Lê Ánh 16/07/2024 15 phút đọc

Kế toán thuế Giá trị gia tăng (GTGT) là một trong những loại thuế phổ biến và quan trọng tại Việt Nam. Thuế GTGT không chỉ là nguồn thu ngân sách chủ yếu của nhà nước mà còn là một công cụ quản lý kinh tế hiệu quả, giúp điều tiết hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Bài viết này, Kế toán Lê Ánh sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về Kế toán thuế GTGT, từ khái niệm cơ bản, vai trò, đối tượng chịu thuế … đến các phương pháp tính thuế GTGT và quy trình kê khai và nộp thuế.

I. Kế toán thuế GTGT là gì

Căn cứ theo Điều 2 Luật Thuế GTGT 2008:

Thuế GTGT là một loại thuế gián thu đánh trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng được nộp vào ngân sách Nhà nước theo mức độ tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ.

Thuế GTGT có các đặc điểm cơ bản sau:

– Thuế giá trị gia tăng là sắc thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn.

– Thuế GTGT không phải là yếu tố chi phí mà là yếu tố cấu thành trong giá cả hàng hóa, dịch vụ. Là khoản thu cộng thêm vào giá bán của người cung cấp.

– Tổng bù trừ số thuế ở các khâu bằng số thuế cuối cùng mà người tiêu dùng phải trả.

– Thuế giá trị gia tăng là loại thuế có tính trung lập cao vì:
Số thuế phát sinh không chịu ảnh hưởng bởi kết quả kinh doanh của người nộp thuế
Không chịu ảnh hưởng bởi quá trình tổ chức, phân chia sản xuất kinh doanh vì tổng số thuế các khâu bằng số thuế trên giá bán cuối

– Phạm vi áp dụng chỉ trong lãnh thổ Việt Nam nên tạo ra sự công bằng trong giao dịch quốc tế (xuất khẩu, nhập khẩu).

– Thuế GTGT có tính không trùng lặp và có tính chất lũy thoái so với thu nhập.

II. Vai trò của thuế GTGT trong nền kinh tế

Một số vai trò chính của thuế GTGT:

- Đây là khoản thu quan trọng cho Ngân sách nhà nước

- Thúc đẩy thực hiện chế độ hạch toán, sử dụng hóa đơn, chứng từ và thanh toán qua ngân hàng.

- Điều tiết thu nhập của tổ chức, cá nhân tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT.

- Khuyến khích xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ thông qua áp dụng mức thuế suất 0%. Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ không những không phải chịu thuế giá trị gia tăng ở khâu xuất khẩu mà còn được hoàn toàn bộ số thuế đầu vào đã thu ở khâu trước. Điều này có tác dụng giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh về giá của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu trên thị trường quốc tế.

III. Đối Tượng Chịu Thuế GTGT

Các đối tượng chịu thuế GTGT bao gồm:

- Các doanh nghiệp có doanh thu hàng năm từ việc bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ, đạt mức 1 tỷ đồng trở lên, có thể tự nguyện đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ thuế.

- Tổ chức và cá nhân nước ngoài tham gia cung cấp hàng hóa và dịch vụ để thực hiện các hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển, và khai thác dầu, khí, sẽ nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, dựa trên thông tin kê khai và khấu trừ của bên Việt Nam.

- Chi nhánh mới được thành lập từ doanh nghiệp hoặc từ dự án đầu tư của doanh nghiệp, nếu doanh nghiệp đang sử dụng phương pháp khấu trừ thuế, thì chi nhánh cũng sẽ áp dụng cùng phương pháp để kê khai và nộp thuế GTGT, trừ khi chi nhánh này được đăng ký khai thuế GTGT riêng.

Các đối tượng không chịu thuế:

- Hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh không đăng ký nộp thuế GTGT.

- Các sản phẩm dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm.

- Chuyển quyền sử dụng đất.

- Dịch vụ khám chữa bệnh của các tổ chức y tế.

- Hoạt động văn hóa, triển lãm và thể dục thể thao không nhằm mục đích kinh doanh.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn kê khai thuế GTGT của hàng nhập khẩu

IV. Các Mức Thuế Suất GTGT

Tùy theo từng ngành mà thuế suất tại Việt Nam sẽ có các mức khác nhau, được quy định như sau:

1. Thuế Suất 0%

Các đối tượng áp dụng:

- Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu.

- Dịch vụ quốc tế.

- Hàng hóa, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế GTGT khi xuất khẩu.

Điều kiện và thủ tục liên quan: 

- Hợp đồng mua bán, cung ứng hàng hóa, dịch vụ với tổ chức, cá nhân nước ngoài.

- Chứng từ thanh toán qua ngân hàng và các chứng từ xuất khẩu khác theo quy định.

2. Thuế Suất 5%

Danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng:

- Nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

- Các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản chưa qua chế biến.

- Sản phẩm chăm sóc sức khỏe, thuốc phòng và chữa bệnh.

Điều kiện và thủ tục liên quan:

- Hóa đơn GTGT với mức thuế suất 5%.

- Hồ sơ chứng minh hàng hóa, dịch vụ thuộc diện áp dụng thuế suất 5%.

3. Thuế Suất 10%

Danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng: Tất cả các loại hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện áp dụng thuế suất 0% và 5%.
Điều kiện và thủ tục liên quan:

- Hóa đơn GTGT với mức thuế suất 10%.

- Thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định của Luật Thuế GTGT.

V. Phương Pháp Tính Thuế GTGT

1. Phương pháp khấu trừ

Nguyên tắc và cách thức khấu trừ thuế: Phương pháp khấu trừ thuế được áp dụng phổ biến nhất cho doanh nghiệp. Nguyên tắc cơ bản là doanh nghiệp chỉ nộp thuế GTGT cho phần giá trị tăng thêm, tức là thuế GTGT đầu ra trừ đi thuế GTGT đầu vào.

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT khấu trừ đầu vào

Trong đó:

Thuế GTGT đầu ra bằng tổng thuế GTGT của tất cả hàng hóa trên hóa đơn GTGT

Thuế GTGT đầu vào bằng tổng số thuế GTGT ghi trên hóa đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ (kể cả tài sản cố định) để sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT

Ví dụ minh họa: Doanh nghiệp A mua nguyên liệu sản xuất với giá 10 triệu đồng, thuế GTGT 1 triệu đồng. Doanh nghiệp bán sản phẩm với giá 20 triệu đồng, thuế GTGT 2 triệu đồng. Thuế GTGT phải nộp là 2 triệu đồng - 1 triệu đồng = 1 triệu đồng.

>>> Xem thêm: 

2. Phương pháp tính trực tiếp

Nguyên tắc và cách thức tính trực tiếp: Phương pháp tính trực tiếp thường áp dụng cho các hộ kinh doanh cá thể hoặc các doanh nghiệp không đủ điều kiện áp dụng phương pháp khấu trừ. Thuế GTGT được tính trực tiếp trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.

Thuế giá trị gia tăng phải thanh toán = Doanh thu x Tỷ lệ %

Trong đó:

Doanh thu là tổng doanh thu bán hàng hóa thực tế ghi trên hóa đơn bao gồm các khoản phụ thu mà doanh nghiệp được hưởng

Tỷ lệ tính thuế phụ thuộc vào loại hình hoạt động và dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp

Ví dụ minh họa: Doanh nghiệp B có doanh thu bán hàng trong kỳ là 200 triệu đồng, với tỷ lệ thuế GTGT trên doanh thu là 5%. Thuế GTGT phải nộp được tính là 200 triệu đồng x 5% = 10 triệu đồng.

>>> Xem thêm: 

VI. Hướng Dẫn Kê Khai Và Nộp Thuế GTGT

Các bước kê khai:

- Xác định số thuế GTGT đầu ra và đầu vào.

- Điền thông tin vào tờ khai thuế GTGT (Mẫu số 01/GTGT).

- Nộp tờ khai thuế tại cơ quan thuế hoặc qua hệ thống kê khai thuế điện tử.

Thời hạn kê khai và nộp thuế:

- Hàng tháng hoặc hàng quý, tùy thuộc vào quy mô doanh nghiệp.

- Hạn cuối là ngày 20 của tháng sau đối với kê khai hàng tháng và ngày 30 của tháng đầu quý sau đối với kê khai hàng quý.

Các phương thức nộp thuế:
- Nộp tiền mặt tại kho bạc nhà nước.
- Chuyển khoản qua ngân hàng.
- Nộp thuế trực tuyến qua hệ thống thuế điện tử.

VII. Các Vấn Đề Phát Sinh Và Giải Pháp

Các sai sót thường gặp:

  • Sai sót trong tính toán số liệu thuế GTGT đầu ra và đầu vào.
  • Kê khai nhầm mã số thuế hoặc thông tin doanh nghiệp.
  • Lỗi khi lập hóa đơn, kê khai hóa đơn sai thời điểm.

Cách khắc phục và điều chỉnh:

  • Kiểm tra và đối chiếu lại toàn bộ số liệu, hóa đơn trước khi kê khai.
  • Sử dụng phần mềm kế toán để giảm thiểu sai sót.
  • Nộp tờ khai bổ sung kèm theo công văn giải trình sai sót đến cơ quan thuế trong trường hợp phát hiện lỗi sau khi đã nộp tờ khai.

Lưu ý khi nộp thuế: 

  • Đảm bảo việc kê khai và nộp thuế đúng thời hạn.
  • Kiểm tra kỹ thông tin nộp thuế để tránh sai sót 
  • Lưu giữ các chứng từ nộp thuế để phục vụ cho việc đối chiếu và kiểm tra sau này.

Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định về Kế toán thuế Giá Trị Gia Tăng không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý mà còn tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Hy vọng thông qua bài viết này của Kế toán Lê Ánh, các độc giả, đặc biệt là những người làm kế toán, tài chính sẽ có thêm kiến thức và kỹ năng để thực hiện công tác kế toán thuế GTGT một cách hiệu quả và chính xác.

>>> Xem thêm: Khoá học kế toán thuế chuyên sâu

Kế Toán Lê Ánh
Tác giả Kế Toán Lê Ánh ketoanleanh
Bài viết trước Công Việc Của Kế Toán Thuế: Những Điều Bạn Cần Biết

Công Việc Của Kế Toán Thuế: Những Điều Bạn Cần Biết

Bài viết tiếp theo

Các Trường Hợp Được Miễn Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp

Các Trường Hợp Được Miễn Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp
Viết bình luận
Thêm bình luận
Popup image default

Bài viết liên quan

Thông báo